Tìm kiếm khách hàng đang trở thành một trong những trở ngại lớn nhất của doanh nghiệp, trong khi khả năng tham gia chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế. Để khu vực tư nhân lớn lên, doanh nghiệp cần một “đường vào chuỗi” thực chất, nơi các kết nối cuối cùng phải chuyển thành đơn hàng và hợp đồng.
Các Chuyên gia, Doanh nghiệp thảo luận tại Diễn đàn
Ngày 2/10/2026, tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân khu vực miền Bắc “Liên kết vùng – Kiến tạo động lực tăng trưởng 2 con số” tổ chức tại Hà Nội, ông Đặng Việt Bách, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho rằng dư địa lớn của khu vực miền Bắc không chỉ nằm ở việc từng địa phương phát triển nhanh hơn, mà ở khả năng kết nối các lợi thế riêng thành không gian kinh tế, chuỗi giá trị và thị trường chung.
Theo ông Bách, liên kết vùng cần được đo bằng dòng hàng, chi phí và hiệu quả vận hành thực tế. Với doanh nghiệp, một tuyến đường tốt là chưa đủ; điều quan trọng là phải hình thành được cả chuỗi từ nguyên liệu, sơ chế, kho bãi, logistics, dữ liệu, kiểm định đến phân phối và thị trường.
Một vấn đề khác được đặt ra là làm thế nào biến sự hiện diện của khu vực FDI và các doanh nghiệp lớn thành cơ hội phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam. Nếu các linh kiện, dịch vụ kỹ thuật, logistics, bao bì, phần mềm, bảo trì hay nhiều đầu vào quan trọng vẫn nằm ngoài khả năng cung ứng của doanh nghiệp trong nước, giá trị lan tỏa từ các dự án lớn sẽ còn hạn chế. Từ đó, ông Đặng Việt Bách đề xuất nghiên cứu hình thành mạng lưới nhà cung cấp miền Bắc, trong đó doanh nghiệp lớn công khai nhu cầu mua hàng, doanh nghiệp nhỏ được đánh giá năng lực, hỗ trợ nâng chuẩn, tiếp cận tài chính và từng bước tiến tới các đơn hàng thực tế.
Cùng quan điểm, ông Trần Văn Minh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ TP. Hà Nội, cho rằng miền Bắc không thiếu động lực tăng trưởng, nhưng vẫn thiếu khả năng kết nối các động lực đó thành sức mạnh chung. Theo ông, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn cần một “đường vào chuỗi” thực chất hơn, trong đó hạ tầng phải đi cùng dữ liệu, công nghệ, nhân lực và vốn. Trong khi đó, khó khăn của doanh nghiệp tư nhân đang có sự dịch chuyển rõ rệt từ vốn sang thị trường.
Dẫn kết quả khảo sát PCI mới nhất, TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, cho biết 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, khiến đây trở thành trở ngại lớn nhất đối với doanh nghiệp. Vốn vẫn là điểm nghẽn khi 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay nếu thiếu tài sản thế chấp và 93,5% các khoản vay yêu cầu tài sản bảo đảm. Theo TS. Cấn Văn Lực, muốn chuyển dần sang cho vay dựa trên dòng tiền, bản thân doanh nghiệp cũng phải nâng chất lượng dữ liệu tài chính, minh bạch hóa hoạt động và xây dựng hệ thống thông tin đủ tin cậy.
Từ góc độ doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu, ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp chủ lực TP. Hà Nội, Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse, cho rằng Việt Nam đang có nhiều lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do, sự dịch chuyển chuỗi cung ứng và xu hướng tìm kiếm địa điểm sản xuất ngoài Trung Quốc.
Tuy nhiên, khu vực FDI hiện đang tận dụng những lợi thế này tốt hơn doanh nghiệp trong nước. Khoảng cách lớn nằm ở năng lực cạnh tranh do chính doanh nghiệp tạo dựng, trong đó có năng lực liên kết, thông tin thị trường và hệ thống nhà cung ứng.
Để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, doanh nghiệp Việt không chỉ cần giá thành cạnh tranh, mà còn phải có thông tin, quan hệ thị trường, năng lực đổi mới và hệ sinh thái nhà cung cấp đủ mạnh. Trong khi đó, số liệu được TS. Cấn Văn Lực nêu tại diễn đàn cho thấy chỉ 5,1% doanh nghiệp vừa và lớn có chi cho R&D, và khoảng 9% doanh nghiệp có sản phẩm hoặc dịch vụ mới trong ba năm qua.
Ở một góc độ khác, ông Nguyễn Tuấn Hải, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, Chủ tịch Tập đoàn Alphanam, nhấn mạnh vai trò của quản trị rủi ro và tuân thủ trong bối cảnh chi phí tài chính, nhân công và nhiều yếu tố đầu vào cùng tăng, trong khi biên lợi nhuận bị thu hẹp. Theo ông, doanh nghiệp không chỉ cần tăng tốc mà còn phải có một hệ thống quản trị đủ chắc để phản ứng nhanh khi cơ hội xuất hiện.
Có thể thấy, “đường vào chuỗi” của doanh nghiệp tư nhân không chỉ là câu chuyện kết nối. Đằng sau đó là năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, thông tin thị trường, công nghệ, dữ liệu, tài chính, quản trị và khả năng liên kết với các doanh nghiệp lớn.
Trong bối cảnh tìm kiếm khách hàng đã trở thành trở ngại hàng đầu, hiệu quả của các chương trình hỗ trợ khu vực tư nhân cũng cần được nhìn rõ hơn từ đầu ra: doanh nghiệp có thêm khách hàng hay không, có bước được vào chuỗi cung ứng hay không, và các kết nối cuối cùng có chuyển thành đơn hàng, hợp đồng thực tế hay không.
Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Xuân Lưu, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, liên kết vùng phù hợp với định hướng phát triển của Thủ đô, trong đó Luật Thủ đô đã dành một chương về vùng Thủ đô. Hà Nội xác định các lĩnh vực cần phối hợp trong vùng gồm phát triển hạ tầng, bảo vệ môi trường và khoa học công nghệ. Để tạo thêm động lực phát triển nền kinh tế, TP. Hà Nội đang tập trung thúc đẩy đầu tư công, dành nguồn lực cho khoa học công nghệ và nghiên cứu cơ chế hỗ trợ không gian cho doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp khoa học công nghệ. Thành phố cũng định hướng sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước và đơn vị sự nghiệp công, mở thêm dư địa cho khu vực tư nhân tham gia.
Một số hình ảnh TS. Dương Thu, Ủy viên BCH HANOIBA, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Lãnh đạo Chiến lược (SLEADER) tham dự Diễn đàn và chụp ảnh lưu niệm cùng các Doanh nghiệp
Nguồn: Tạp chí Kinh tế – Tài chính.
