Định hướng là: xác định vị trí hiện tại, thiết lập đích đến và dẫn dắt hành trình hướng tới đó. Nghệ thuật cao nhất của điều hướng là khả năng định vị trong những vùng chưa biết, khi phải đối diện với vị trí không chắc chắn, mục tiêu liên tục dịch chuyển và nhiều con đường khả dĩ khác nhau. Các phương pháp điều hướng trong Thế giới Mới đòi hỏi những nguyên tắc tư duy và quy tắc hành động phù hợp với điều kiện bất định và mức độ phức hợp cao.

Thế giới Mới vẫn còn xa lạ với chúng ta ở nhiều phương diện. Tuy nhiên, chúng ta có thể biết được điều gì? Có lẽ chúng ta đã biết nhiều hơn những gì mình nhận thức được. Chúng ta biết rằng cái mới sẽ mang tính phức hợp. Quản lý sự phức hợp sẽ là thách thức lớn nhất. Điều này đúng với mọi loại hình tổ chức: doanh nghiệp, bệnh viện, cơ quan công quyền, trường học, thành phố hay quốc gia. Chúng ta biết rằng tất cả những tổ chức này phải vận hành trong điều kiện phức hợp ngày càng gia tăng; đồng thời chính sự phức hợp đó cũng cho phép chúng vận hành ngày càng tốt hơn, theo những cách hoàn toàn mới.

Nhờ đó, chúng ta có thể định hướng qua các giai đoạn biến động bất chấp mọi bất định. Với mỗi bước đi, chúng ta sẽ học hỏi thêm, bởi đó chính là cách các phương pháp kiểm soát tương thích với phức hợp vận hành thông qua các vòng phản hồi được thiết kế phù hợp.

Chiến lược đúng là tận dụng và khai thác sự phức hợp.

Khi ngày càng nhiều người phủ nhận, liên tục chỉ ra điều gì không thể làm như hiện nay, đó luôn là dấu hiệu của một sự chuyển đổi sâu sắc. Những gì từng đúng nay có thể trở nên sai. Nhiều người chỉ nhìn thấy cái cũ trong cái mới và vì vậy điều hướng hành động sai lệch. Trong thời kỳ chuyển đổi, đó là một mô thức phổ biến.

Thách thức lớn nhất của Thế giới Mới chính là sự phức hợp ngày càng gia tăng. Phức hợp là nguyên nhân chủ yếu của sự gia tăng các cuộc khủng hoảng ở cả cấp độ địa phương và toàn cầu. Các khủng hoảng này bắt nguồn từ những tổ chức lỗi thời, không còn khả năng xử lý sự phức hợp. Ngày càng nhiều tổ chức rơi vào trạng thái quá tải, chậm chạp, kém hiệu quả và tê liệt.

Sự bất lực này xuất phát từ các hệ thống định hướng được lập trình sai, từ những cấu trúc của thế kỷ trước, từ một cách hiểu lỗi thời về quản lý, cũng như từ việc điều hướng, định hướng, định hình bằng các phương pháp và công cụ đã lạc hậu.

Chính vì sự bất lực đó, ngày càng nhiều tổ chức phản ứng bằng một chiến lược sai lầm: họ cố gắng giảm thiểu sự phức hợp để duy trì cách vận hành cũ. Họ nhìn nhận sự phức hợp hoàn toàn theo hướng tiêu cực. Điều này khiến họ không thể tìm ra giải pháp hiệu quả và còn làm trầm trọng thêm khủng hoảng.

Chiến lược đúng là tận dụng sự phức hợp. Đây là chiến lược duy nhất tạo ra giải pháp. Khả năng linh hoạt trong việc phản ứng với sự phức hợp chính là nguyên liệu của trí tuệ, đổi mới và tiến hóa, của tự điều chỉnh và tự tổ chức, cũng như của mọi thành tựu lớn. Chính sự phức hợp và sự phân hóa là thành phần cấu thành nên Thế giới Mới và các tổ chức mới. Thành công của cuộc Đại Chuyển đổi Thế kỷ 21 phụ thuộc phần lớn vào khả năng cải tổ sâu sắc cấu trúc tổ chức của xã hội và hệ thống quản lý của nó.

Hiểu biết đúng về sự phức hợp và cách làm chủ nó là nguồn lực cốt lõi của một tổ chức vận hành hiệu quả. Việc sử dụng thông minh tri thức hệ thống, các vòng phản hồi và cơ chế kiểm soát hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ gia tăng thời gian và nỗ lực. Tri thức về điều khiển học sẽ trở nên quan trọng hơn tiền bạc, và việc trao quyền cho các đơn vị tự tổ chức sẽ quan trọng hơn quyền lực tập trung.

Điều này cũng đúng với toàn bộ xã hội. Những phạm trù chính trị cũ dựa trên đối lập giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội đã trở nên lỗi thời, bởi trong một xã hội phức hợp không tồn tại một cách tốt nhất duy nhất cho mọi vấn đề. Thay vào đó, chúng ta cần một sự tích hợp hệ thống mới như một la bàn để điều hướng trong thời kỳ đầy biến động.

Từ gián đoạn đến những điểm đến mới – khám phá các tọa độ mới

Sự chuyển dịch từ Thế giới Cũ sang Thế giới Mới theo các chiều kích đã nêu sẽ dẫn đến sự thay đổi căn bản về ranh giới. Định hướng trong thời kỳ biến động cũng đồng nghĩa với việc nhìn vượt ra ngoài các ranh giới hiện tại và khám phá những tọa độ mới.

Những chuyển đổi mang tính biến đổi sẽ làm thay đổi giới hạn nhận thức. Chúng thay đổi các phạm trù mà chúng ta dùng để nhận diện ranh giới, giới hạn của ngôn ngữ để mô tả nhận thức, cũng như giới hạn của tư duy và hành động. Những thay đổi này đồng thời mở rộng cả yêu cầu về năng lực và khả năng đạt được năng lực. Điều này cũng đúng với năng lực cá nhân và phương pháp làm việc (yếu tố quyết định năng lực đó).

Tôi đã gặp nhiều doanh nhân và nhà quản lý thành công, những người trong suốt cuộc đời đã nhiều lần thay đổi phương pháp làm việc, thậm chí cả lối sống của mình. không phải vì bắt buộc, mà vì họ chủ động lựa chọn. Đó là một trong những cách họ vượt qua giới hạn và khám phá những chân trời mới. Đó là năng lực lãnh đạo đối với chính bản thân mình.

Bạn sẽ chạm tới một giới hạn, và phải tự quyết định có chấp nhận nó hay không. Trong một thời gian dài của cuộc đời, những giới hạn mà ta cảm nhận được thực chất chỉ là giới hạn của phương pháp làm việc hoặc lối sống, chứ chưa phải là giới hạn thực sự của năng lực bản thân.

SLEADER biên dịch từ Malik Letter, số 15 tháng 4.2026

Tham khảo các cuốn sách thuộc Bộ sách Thực hành Quản lý hiệu quả của GS. Fredmund Malik

👉🏻 Quản lý: Những điều cốt lõi

👉🏻 Đi trong thế giới mơ hồ: Cần phải quản lý, quản trị và lãnh đạo tổ chức như thế nào?

👉🏻 Chiến lược: Định hướng trong một Thế giới Mới phức hợp

👉🏻 Chính sách và Quản trị Công ty hiện đại: Để các tổ chức tự điều chỉnh và thích ứng

💪🏻 Đặt sách chính hãng qua fanpage SLEADER

———————————————

VIỆN NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN LÃNH ĐẠO CHIẾN LƯỢC

Con đường đúng, tương lai sáng

🏢Địa chỉ: 266 Lạc Long Quân, Phường Tây Hồ, Hà Nội

🌐Website: sleader.vn

📧Email: [email protected]

📞Hotline: 0965 965 368

📱Zalo: Viện Lãnh đạo chiến lược Sleader/ 0969 753 688